Uçuş İptali ve Rötar Tazminatı: SHY-YOLCU, AB 261 ve UK261 Rehberi

Uçuşunuz iptal edildiyse, isteğiniz dışında uçağa alınmadıysanız ya da son varış noktanıza en az 3 saat geç ulaştıysanız tazminat hakkınız olabilir; bu rehber uçuş iptali, uçağa alınmama ve gecikme tazminatını birlikte anlatır. Türkiye'den kalkan uçuşlarda ve Türk havayollarının Türkiye'ye yaptığı uçuşlarda SHY-YOLCU uygulanır: iç hatta 100 avro, dış hatta mesafeye göre 250, 400 veya 600 avro. AB veya İngiltere bağlantılı uçuşlarda 261/2004 ve UK261 de devreye girebilir.

Hızlı kontrol: Uçuşunuzun hangi kurala girdiğini ve tazminat tutarını uçuş tazminatı hesaplayıcısı ile birkaç saniyede görebilirsiniz.

Bu rehber hukuki danışmanlık değildir. Tutarlar ve koşullar 24 Ekim 2026'da resmî metinlerden kontrol edildi. Uyuşmazlıkta havayolunun yanıtı, ilgili otoritenin kararı ve mahkeme belirleyicidir.

Hangi kural sizin uçuşunuza uygulanır?

Tazminat sorusunun ilk adımı doğru kuralı bulmaktır. Üç düzenlemenin kapsam maddeleri de uçuşun nereden kalkıp nereye indiğine ve uçuşu gerçekleştiren havayolunun hangi ülkenin şirketi olduğuna bakar. Biletin hangi siteden alındığı tek başına belirleyici değildir. Ortak uçuşlu (codeshare) biletlerde de uçağı fiilen uçuran havayolunu esas alın.

Tabloyu yana kaydırabilirsiniz →

Bir uçuşa iki kural birden uygulanabiliyorsa aynı aksaklık için iki ayrı tam tazminat beklemeyin. SHY-YOLCU'nun 13. maddesine göre bu yönetmelik kapsamında ödenen tazminat, başka mevzuattan doğan tazminattan mahsup edilebilir. Hangi kural size daha uygunsa başvuruda onu açıkça belirtin.

SHY-YOLCU: Türkiye kalkışlı uçuşlarda haklarınız

Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik (SHY-YOLCU), Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından AB'nin 261/2004 sayılı tüzüğüne paralel olarak hazırlandı. 1 Ocak 2012'den beri yürürlükte; son değişiklik 10 Aralık 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.

Kimler kapsamda?

Yönetmelik, Türk havayollarının Türkiye'deki havalimanlarına ve havalimanlarından yaptığı tüm tarifeli ve tarifesiz uçuşları kapsar. Yabancı havayolları için ise Türkiye'deki havalimanlarından kalkan uçuşlar kapsamdadır. Onaylı bir rezervasyonunuz olmalı ve check-in'e zamanında başvurmuş olmalısınız. Havayolu bir süre belirtmediyse bu süre, ilan edilen kalkış saatinden en geç 45 dakika öncesidir. Mil veya puanla alınan biletler de kapsamdadır.

Tazminat tutarları

Tazminat, ödemenin yapıldığı günün TCMB döviz satış kuru üzerinden Türk lirası olarak hesaplanır. Mesafe büyük çember yöntemiyle ölçülür; iptal ve uçağa alınmama durumunda planlanan son varış noktası esas alınır. Havayolu, planlanan varış saatini 1.500 km'ye kadar 2 saat, 1.500–3.500 km arasında 3 saat, daha uzun uçuşlarda 4 saat aşmayan bir alternatif uçuş teklif ederse tazminatı yüzde 50 indirebilir. Ödeme nakit veya banka yoluyla yapılır. Seyahat çeki, puan veya hizmet şeklinde ödeme ancak imzalı onayınızla mümkündür.

Rötarda 3 saat kuralı

10 Aralık 2024 değişikliğiyle yönetmeliğin 7. maddesine yeni bir fıkra eklendi. Buna göre uçuş teknik ve operasyonel nedenlerle ertelenir ve planlanan son varış yerinize 3 saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşırsanız havayolu, tazminatı ödemek ve geri ödeme ya da yeniden yönlendirme seçeneğini sunmakla yükümlüdür. Ölçü, kalkıştaki gecikme değil, son varış yerine ulaşmadaki gecikmedir.

Yönetmelik "teknik ve operasyonel neden" ifadesini ayrıca tanımlamıyor. Olağanüstü haller tanımında sayılan meteorolojik koşullar, doğal afet, güvenlik riski veya grev gibi nedenlerle oluşan rötarlarda bu hükmün uygulanmasını beklemeyin. Neden tartışmalıysa havayolundan gecikme gerekçesini yazılı isteyin; son yorum SHGM'ye ve mahkemeye aittir.

İptal ve uçağa alınmama

İptalde tazminat hakkı, iptalden ne zaman haberdar edildiğinize bağlıdır:

• Kalkıştan en az iki hafta önce bilgilendirildiyseniz tazminat doğmaz; ücret iadesi veya alternatif uçuş hakkınız devam eder.
• İki hafta ile yedi gün arasında bilgilendirildiyseniz, size planlanandan en fazla 2 saat önce kalkıp son varış yerine en fazla 4 saat geç ulaşan bir alternatif teklif edilmediyse tazminat hakkınız vardır.
• Yedi günden kısa süre önce bilgilendirildiyseniz, en fazla 1 saat önce kalkıp en fazla 2 saat geç ulaşan bir alternatif teklif edilmediyse tazminat hakkınız vardır.

Havayolu, tüm tedbirleri almasına rağmen iptalin olağanüstü hallerden kaynaklandığını kanıtlarsa tazminat ödemez. Sizi ne zaman bilgilendirdiğini ispat yükü havayolundadır. Ancak iletişim bilgilerinizi hiç vermediyseniz veya yanlış verdiyseniz havayolu bu sorumluluktan kurtulur. Rezervasyondaki telefon ve e-posta adresinin doğru olduğundan emin olun.

Fazla satış (overbooking) olduğunda havayolu önce karşılığında menfaat sunarak gönüllü arar. Yeterli gönüllü çıkmaz ve sizi isteğiniz dışında uçağa almazsa tazminat, geri ödeme veya yeniden yönlendirme ve ikram haklarınız hemen doğar. Sağlık, emniyet, güvenlik veya uygun olmayan seyahat belgesi gibi makul gerekçelerle uçağa alınmamak bu kapsamda sayılmaz.

Beklerken ikram, otel ve iade

İkram bekleme süresine göre artar: 2–3 saatte sıcak ve soğuk içecek; 3–5 saatte içeceğe ek olarak günün saatine uygun kahvaltı veya yemek; 5 saati aşan beklemede ek içecek ve hafif ara yemek. Kalkış ertesi güne kalırsa otel ve havalimanı ile otel arasındaki ulaşım ücretsizdir. Ayrıca iki telefon görüşmesi veya e-posta hakkınız vardır. Rötar en az 5 saat olursa uçmaktan vazgeçip kullanılmayan bilet bedelinin 7 gün içinde iadesini isteyebilirsiniz. Olağanüstü hal tazminatı düşürse bile bu yardım ve iade hakları devam eder.

Biletinizi aldığınız sınıftan daha alt bir sınıfta uçurulursanız havayolu, ücret farkına ek olarak bilet bedelinin mesafeye göre yüzde 30, 50 veya 75'ini 7 gün içinde ödemek zorundadır.

AB 261/2004: AB'den kalkan uçuşlar ve AB havayolları

AB kuralları; AB içindeki uçuşlara, AB'den kalkan tüm uçuşlara (havayolu fark etmeksizin) ve AB dışından AB'ye AB havayoluyla yapılan uçuşlara uygulanır. Son grupta, aynı sorun için kalkış ülkesinin hukukuna göre yardım ve tazminat almamış olmanız gerekir. Kurallar İzlanda, Norveç ve İsviçre uçuşlarında da geçerlidir.

Örnek: Paris–İstanbul (yaklaşık 2.200 km) dönüş uçuşunuz olağanüstü hal olmadan son varışa 4 saat geç ulaştıysa, havayolu THY de olsa Air France da olsa 261/2004 kapsamında 400 avro talep edebilirsiniz. İstanbul'dan Paris'e giderken THY ile yaşanan aynı gecikme ise AB kuralına değil SHY-YOLCU'ya girer. Gidiş ve dönüş fiyatlarını İstanbul–Paris rota sayfasında karşılaştırabilirsiniz.

AB'de de iptalde temel eşik 14 gündür: kalkıştan 14 günden kısa süre önce bilgilendirildiyseniz tazminat hakkı doğabilir, ama teklif edilen alternatif uçuşun saatleri belirlenen sınırlar içindeyse düşebilir. Hava trafik yönetimi kararları, siyasi istikrarsızlık, kötü hava ve güvenlik riskleri olağanüstü hal sayılabilir. AB'nin resmî yolcu hakları sayfasına göre bakım sırasında ortaya çıkan teknik arızalar ve havayolunun kendi personelinin grevi olağanüstü hal değildir. Kalkışta 5 saat veya daha uzun gecikmede uçmaktan vazgeçip bilet bedelinin iadesini isteyebilirsiniz.

UK261: İngiltere uçuşlarında haklar

İngiltere'de 261/2004'ün İngiliz hukukundaki karşılığı (UK261) uygulanır. İngiltere Sivil Havacılık Otoritesi (CAA) tablosuna göre İngiltere'den kalkan tüm uçuşlar ve İngiltere'ye İngiliz ya da AB havayoluyla yapılan uçuşlar kapsamdadır. Türkiye'den Londra'ya Türk havayoluyla uçuyorsanız UK261 uygulanmaz; Londra'dan Türkiye'ye dönüşte havayolu fark etmeksizin uygulanır. Rota fiyatları için İstanbul–Londra sayfasına bakabilirsiniz.

CAA'ya göre tazminat otomatik ödenmez; önce havayoluna başvurursunuz. Havayolu 8 haftadan uzun süre yanıt vermezse ya da son yanıtı sizi tatmin etmezse, havayolunun üye olduğu alternatif uyuşmazlık çözüm (ADR) kuruluşuna, üye değilse CAA'nın yolcu şikâyet birimine (PACT) gidebilirsiniz.

İptal ve gecikme tazminatını adım adım nasıl talep edersiniz?

1. Havalimanında kanıt toplayın. Biniş kartı, rezervasyon kodu (PNR), gecikme veya iptal bildirimlerinin ekran görüntüleri ve gerçek varış saatini gösteren bir kayıt saklayın. SHY-YOLCU'ya göre uçağa alınmayan veya uçuşu iptal edilen her yolcuya haklarını anlatan yazılı bir bildirim verilmesi gerekir; isteyin. Yemek, otel veya ulaşım için kendiniz harcama yaptıysanız fişleri saklayın.
2. Uçuşu gerçekleştiren havayoluna yazılı başvurun. Uçuş numarası, tarih, PNR, ne yaşandığı, dayandığınız kural (SHY-YOLCU, 261/2004 veya UK261), talep ettiğiniz tutar ve banka bilgilerinizi yazın. Başvurunun tarihli bir kopyasını saklayın.
3. Türkiye'de yanıt gelmez veya ret alırsanız SHGM'ye başvurun. SHGM'ye göre uçağa alınmama, rötar, iptal ve alt sınıfa düşürülme şikâyetleri önce havayoluna yapılır. Sonra SHGM çevrim içi başvuru sistemi kullanılabilir; bilgi hattı 444 60 01'dir. Başvuruyu yolcu kendisi ya da noter onaylı ve apostilli vekâletnameyle vekili yapar. Mahkemeye taşınmış konular SHGM'de incelenmez; dava yolu her zaman saklıdır.
4. AB'de havayolu 2 ay içinde yanıt vermezse veya yanıt yetersizse, olayın yaşandığı ülkenin ulusal yolcu hakları kurumuna başvurabilirsiniz. Avrupa Küçük Alacaklar Usulü de bir seçenektir.
5. Aracı şirketleri bilinçli seçin. Bir tazminat şirketiyle çalışacaksanız komisyon oranını ve ek masrafları sözleşmeden okuyun. Havayoluna ve SHGM'ye doğrudan başvurmak için aracıya ihtiyacınız yoktur.

Başvuru süresi var mı?

SHY-YOLCU metninde tazminat başvurusu için ayrı bir süre yer almıyor. AB'nin resmî yolcu hakları sayfasına göre dava açma süreleri her AB ülkesinin kendi zamanaşımı kurallarına bağlıdır. CAA sayfaları da sabit bir başvuru süresi vermiyor. Süre bu yüzden ülkeye göre değişebilir; en güvenlisi, belgeler elinizdeyken ilk haftalarda başvurmaktır.

Sık yapılan hatalar

• Kalkış rötarına bakmak: Tazminatta belirleyici olan, son varış yerine ne kadar geç ulaştığınızdır.
• Havalimanında haklarından vazgeçen bir belge imzalamak: SHY-YOLCU'ya göre havayolunun yükümlülükleri taşıma sözleşmesiyle sınırlanamaz. Haklarınız size bildirilmeden daha düşük bir tutarı kabul ettiyseniz ek tazminat için başvurabilirsiniz.
• Bagaj sorununu bu kurallara bağlamak: Uçuş aksamadıysa bagaj sorunları SHGM'nin bu başvuru konuları arasında değildir. Bunun için kayıp ve geciken bagaj rehberine bakın.
• Ayrı biletli aktarmayı tek bilet sanmak: Ayrı biletlerde her bilet ayrı değerlendirilir; ilk uçuşun gecikmesi ikinci bileti korumayabilir. Ayrıntılar aktarmalı uçuş rehberinde.
• Paket turu unutmak: Paket tur sözleşmesinden doğan haklar ayrıca saklıdır; ancak tur uçuş iptali dışında bir nedenle iptal edildiyse SHY-YOLCU uygulanmaz.

Sık sorulan sorular

Yolculuk öncesi plan için havalimanına kaç saat önce gidilmeli ve seyahat sigortası rehberleri de işinize yarayabilir.

Kaynak ve kontrol tarihi: 24 Ekim 2026. SHY-YOLCU güncel metni (SHGM; RG 3.12.2011/28131, son değişiklik RG 10.12.2024/32748), SHGM Yolcu Hakları başvuru sayfası, (AT) 261/2004 sayılı Tüzük, EUR-Lex, Your Europe: AB hava yolcusu hakları, UK CAA: rötar hakları, UK CAA: UK261 kapsam tablosu. Mesafe örnekleri büyük çember yöntemiyle yaklaşık hesaplanmıştır.